|
GEOMORFOLOGIA
Według podziału Pojezierza Mazurskiego autorstwa J.
Kondrackiego na regiony fizyczno-geograficzne, Mazurski Park
Krajobrazowy położony jest w większości na
terenie Krainy Wielkich Jezior, część zachodnia wchodzi w
skład Pojezierza Mrągo-wskiego, a południowa należy do Równiny
Mazurskiej.
Rzeźba Pojezierza Mazurskiego została ukształtowana pod
wpływem zlodowacenia
bałtyckiego. Większa część Parku położona jest między fazą poznańską
(linia
Stare
Kiełbonki - Zgon - Ruciane Nida - południowy brzeg Śniardw), a fazą
pomorską ostatniego zlodowacenia
(linia Mrągowo - Mikołajki - tereny na północ
od Śniardw). Zajmuje zatem strefę
przejściową między zwartym obszarem sandrów
fazy poznańskiej,
położonych na południe od tego stadium zlodowacenia,
a obszarem masowego występowania
glin zwałowych, położonym na północ od fazy
pomorskiej. Utwory akumulacji
fluwioglacjalnej zajmują na terenie Parku większą
powierzchnię niż
gliny zwałowe. Wyróżnić tu można:
wzgórza stref marginalnych
zajmują
większą część leśną zlewni rzeki Krutyni, w szczególności
południowo-zachodni
brzeg Jeziora Mokrego do wsi Mojtyny i Stare Kiełbonki, cały wschodni
brzeg tegoż jeziora i dalej na wschód aż do wsi Gałkowo i Osiniak -
Piotrowo, zwarty
obszar wyznaczony przez północny brzeg Jeziora Mokrego i wsie Lipowo,
Bobrówko
i Nową
Uktę, tereny leśne położone równolegle na południe od linii Mrągowo
-Mikołajki - północną większą część tzw. „Lasu Łukniańskiego",
położonego na
wschód od jeziora
Łuknajno oraz południowo-wschodnie wybrzeża jeziora Śniardwy
i największą jego wyspę (połączoną groblą z lądem) Szeroki Ostrów;
moreny denne
zajmują tereny aktualnie wykorzystywane rolniczo - między Pieckami,
Nawiadami i Mojtynami w zachodniej części Parku, rolniczy rejon wsi
Ukta, Wojnowo i Śwignajno
nad środkowym odcinkiem rzeki Krutyni, północne obrzeża Parku między
Mrągowem i Mikołajkami, okolice osady Kamień nad jeziorem Bełdany, teren
rolniczy
wsi Wejsuny i Onufryjewo na południe od jeziora Warnołty oraz basen
jeziora
Śniardwy;
kemy i
sandry młodsze
zajmują zwarty obszar w północno-zachodniej części Parku między
północno-zachodnim brzegiem Jeziora
Mokrego, jeziorem Wągiel i jeziorem Majcz Wielki,
dalej ok. 2-3
kilometrowy pas między jeziorami Majcz Wielki a Mikołajskim,
południową część „Lasu
Łukniańskiego", leśny obszar PAN w Popielnie oraz tereny leśne położone
na południe
od jeziora Śniardwy;
sandry
fazy poznańskiej
zajmują południowe
obrzeża Parku,
ciągnąc się w jego granicach pasem od jeziora
Zdrużno poprzez miejscowość Ruciane Nida do jeziora Jegocin i dalej
mniejsze tereny
na południowy
wschód
od jeziora Śniardwy;
równiny
holoceńskie
zajmują obecnie tereny torfowiskowe oraz bagiennych łąk i lasów, takie
jak: dolina
dolnej Krutyni między
Uktą a
osadą Nowy Most - tzw. „Zalewki", następnie „Praw-dowskie
Łąki" przy wschodnim brzegu Jeziora Gardyńskiego, tereny łąkowo-bagienne
na
zachód
i
wschód od wsi Wojnowo, podmokłe łąki przy północnym
i zachodnim brzegu
jeziora
Łuknajno, południowo-zachodnie brzegi jeziora Śniardwy
łącznie ze
wschodnim
brzegiem jeziora Warnołty, półwysep Kusnort oraz niektóre tereny przy
północno-wschodnim i wschodnim brzegu jeziora Śniardwy.
Opisane formy geomorfologiczne świadczą o urozmaiconej rzeźbie terenu
Mazurskiego Parku
Krajobrazowego.
Dodatkowo ilustruje to różnica w wysokościach
bezwzględnych między
najniższym
punktem Parku - 116 m n.p.m. (jeziora Śniardwy
i Bełdany), a najwyższym 206 m n.p.m. (Krzywe Góry na południe od
Mrągowa
w strefie ochronnej
Parku).
Lokalne różnice wysokości względnych sięgają
35 metrów. Dotyczy to wzgórz
morenowych w północno-zachodniej i zachodniej
części Parku. Równiny
sandrowe
w południowej części Parku położone są średnio na wysokości 120-140
m
n.p.m., natomiast północne i północno-zachodnie części
Parku leżą już wyżej,
na
wysokości 140-160 (170) m n.p.m.
|